آخرین اخبار
عملیات پهپادها و هلی کوپترها برای یافتن لاشه هواپیمای شرکت هواپیمایی آسمان«توافق» کـردها و دمشق بر سر ورود نیروهای ارتش سوریه به عفرینترامپ: هرگز با ارسال پول به ایران توسط دولت اوباما کنار نیامده‌اممحمد جواد ظریف می گوید ایران پایگاه یا حضور نظامی در سوریه ندارد

یک میلیون ایرانی بی‌هویت!

اغلب آن‌ها از مادر ایرانی و پدر افغانستانی متولد شده‌اند و همه عمرشان را در ایران گذرانده اند؛ اما حکومت سال‌هاست که از اعطای شناسنامه به این افراد امتناع می‌کند.

7 روز قبل
مرضیه رائفی
A- A A+

مطلب منتشر شده ، بیانگر سیاستهای شبکه بیان نیست و نویسنگان آزادند که نظرات خود را بدون سانسور بیان کنند.

شبکه رسانه ای بیان جهت ایجاد فضای تبادل نظر، از نقطه نظرات انتقادی در خصوص مطالب منتشر شده استقبال میکند.

 

اغلب آن‌ها از پدر افغانستانی و مادر ایرانی متولد شده‌اند؛ اما حکومت سال‌هاست که از اعطای شناسنامه به این افراد ممانعت می‌کند. البته ماده 16 قانون ثبت‌احوال که به‌جامانده از دوره پهلوی بود تا سال 1367 خورشیدی آن‌ها را ایرانی می‌شناخت و ثبت‌احوال بر همین اساس برایشان شناسنامه صادر می‌کرد؛ اما به‌یک‌باره شورای عالی امنیت ملی مصوبه‌ای صادر کرد تا امروز تبدیل به یک بحران اجتماعی شود.

به گزارش «شبکه بیان» نمایندگان ایرانی در حالی از وجود یک‌میلیون انسان بی‌هویت خبر می‌دهند که در سه دهه اخیر از پس حل مشکلات قانونی این افراد بر نیامده‌اند. ماده 976 قانون مدنی ایران، نقطه‌ای است که مانع حل مشکل تابعیت این یک میلیون نفر شده و نمایندگان هر بار خواسته‌اند این ماده را اصلاح کنند با دیوار بلند وزارت اطلاعات و شورای نگهبان روبرو شده‌اند.

تقریباً همه افرادی که حاصل ازدواج اتباع ایران و افغانستان هستند در ایران متولد و بزرگ شده‌اند. آن‌ها فقط اسم افغانستان را شنیده‌اند و هیچ شناختی از این کشور جنگ‌زده ندارند. بااین‌حال مقامات جمهوری اسلامی، آن‌ها را ایرانی نمی‌داند و با استناد به سیستم اعطای تابعیت ایران که مبتنی بر خون است، حاضر به صدور شناسنامه و کارت ملی برای این دسته از ایرانیان نیست.

دست‌وپا زدن بیهوده مجلس

سال 1385 مجلس شورای اسلامی با تصویب یک ماده واحده، زمینه دریافت شناسنامه را برای افرادی که به سن 18 سال می‌رسند فراهم کرد؛ اما در زمان تصویب این ماده، بسیاری از افراد بیشتر از 18 سال سن داشتند و عده زیادی هم به دلیل عدم اطلاع‌رسانی این قانون از سن 18 سال گذشتند و موفق به دریافت شناسنامه ایرانی نشدند. ضمن اینکه چنین قانونی هزاران کودک را تا 18 سالگی بی تکلیف می‌گذارد.

سال گذشته (1396) نیز رضا شیران، نماینده خراسان رضوی با ارائه طرحی جامع‌تر از گذشته به مجلس، در پی حل مشکل تابعیتی دورگه‌ها بود. این طرح حتی با قید یک‌فوریت به کمیسیون‌های مربوطه برای بررسی رفت؛ اما این بررسی آن‌قدر طول کشید تا اینکه دولت به مجلس پیشنهاد داد این طرح را کنار بگذارد؛ چراکه قصد دارد لایحه‌ای را به مجلس ارائه کند. آخرین اطلاعات شبکه بیان نشان می‌دهد این لایحه در کمیسیون لوایح به تصویب رسیده ولی در پیچ‌وخم هیئت‌وزیران گیر افتاده است. هنوز معلوم نیست این لایحه چه زمانی به مجلس ارائه خواهد شد.

طیبه سیاووشی، عضو فراکسیون زنان مجلس، اوایل آبان امسال به خبرگزاری خانه ملت گفته بود: «نمایندگان مجلس طبق اولتیماتوم زمانی برای دولت نسبت به ارسال هرچه سریع‌تر لایحه تأکید دارند؛ بنابراین اگر تا 6 ماه دیگر دولت لایحه را به مجلس ارسال نکند، طرح نمایندگان در جریان بررسی قرار خواهد گرفت.»

برخی مسئولان در پی این هستند که مسئله بی‌هویتی فرزندان مادر ایرانی را پیچیده جلوه دهند؛ اما حقوقدانان بر این باورند که با یک هفته کار کارشناسی روی ماده 976 قانون مدنی ایران، می‌توان این مسئله را به شکل مناسبی حل کرد. برخی فعالان مدنی می‌گویند افرادی در رده‌های بالای حکومتی مانند وزیر اطلاعات و برخی نمایندگان مجلس همواره مانع به ثمر نشستن طرح‌های مجلس و لوایح دولت برای حل مسئله تابعیت فرزندان مادر ایرانی شده‌اند.

زن‌ستیزی در جمهوری اسلامی

بی‌هویتی فرزندان مادر ایرانی یک مسئله پنهان اما مهم را در خود دارد. درحالی‌که ماده 16 قانون ثبت‌احوال که از حکومت پهلوی به‌جا مانده بود، این حق را به فرزندان مادر ایرانی می‌داد که تابعیت ایرانی داشته باشند، در سال 1367 این ماده قانونی لغو و اعلام شد که ازاین‌پس فقط پدران ایرانی می‌توانند برای فرزندان خود شناسنامه دریافت کنند. لغو این قانون به معنای به رسمیت نشناختن حقوق زنانی است که می‌توانستند با نام خانوادگی خود برای فرزندانشان شناسنامه بگیرند. در واقع زن‌ستیزی در جمهوری اسلامی از دهه 60 ابعاد قانونی به خود می‌گیرد و برای همیشه نهادینه می‌شود. امروزه اغلب کشورها حق دریافت شناسنامه از سوی مادران برای فرزندان را به رسمیت شناخته‌اند. حتی بسیاری از کشورها سیستم تابعیت خاک را اعمال می‌کنند. در این سیستم، فرد اگر از پدر و مادر خارجی در آن خاک متولد شود، شهروند همان کشور محسوب می‌شود و سند هویتی دریافت می‌کند.

اما زن‌ستیزی و پایمال شدن حقوق زنان در جمهوری اسلامی باعث شده است اکنون یک‌میلیون فرزند مادر ایرانیِ بی‌هویت سرگردان به دنبال یک سند سه برگی باشند تا از طریق آن بتوانند بسیاری حقوق از دست ‌رفته‌شان را طلب کنند. ابوالفضل ابوترابی، عضو کمیسیون شوراها و امور داخلی کشور در مجلس می‌گوید: «آمار تخمینی از وجود یک‌میلیون نفر فرزند مادر ایرانی بی‌هویت خبر می‌دهد که با تعیین تکلیف طرح اصلاح قانون تابعیت، ۷۰ درصد مشکلات هویتی آن‌ها حل می‌شود.»

معلوم نیست جمهوری اسلامی چه برنامه‌ای برای حل این بحران اجتماعی دارد؛ بحرانی که به دلیل ازدواج افراد بی‌هویت و فرزندآوری آن‌ها روز به روز در حال تکثیر شدن است و در آینده نزدیک تبدیل به یکی از پنج ابر چالش پیش روی جمهوری اسلامی می‌شود.

مقاله

شبکه های اجتماعی

بایگانی


Top