آخرین اخبار
عملیات پهپادها و هلی کوپترها برای یافتن لاشه هواپیمای شرکت هواپیمایی آسمان«توافق» کـردها و دمشق بر سر ورود نیروهای ارتش سوریه به عفرینترامپ: هرگز با ارسال پول به ایران توسط دولت اوباما کنار نیامده‌اممحمد جواد ظریف می گوید ایران پایگاه یا حضور نظامی در سوریه ندارد

خام فروشی؛ حراج چهل‌ساله منابع طبیعی ایران

خام فروشی و زدن چوب حراج به منابع طبیعی ایران در چهار دهه اخیر، سبب عقب ماندگی صنایع و بحران عظیم بیکاری شده است.

12 روز قبل
مجتبی احمدی
A- A A+

مطلب منتشر شده ، بیانگر سیاستهای شبکه بیان نیست و نویسنگان آزادند که نظرات خود را بدون سانسور بیان کنند.

شبکه رسانه ای بیان جهت ایجاد فضای تبادل نظر، از نقطه نظرات انتقادی در خصوص مطالب منتشر شده استقبال میکند.

موسسه تحقیقاتی «بیزینس مانیتور» می‌گوید 7 درصد منابع طبیعی جهان در ایران قرار دارد. 10 درصد ذخایر نفت و 16 درصد ذخایر گاز طبیعی جهان نیز در دل زمین‌های ایران جا خوش کرده است. این کشور 80 میلیونی دارای یک هزار معدن سنگ است و در بین 10 کشور اول صادرکننده سنگ‌آهن قرار دارد؛ اما وجود این نعمت‌های طبیعی بر رفتار اقتصادی و تجاری جمهوری اسلامی اثری منفی گذاشته است. اغلب کشورها منابع طبیعی خود را به عنوان یک فرصت می‌پندارند و به کمک آن برای مردم خود شغل ایجاد می‌کنند و ثروت می‌سازند. جمهوری اسلامی در چهل سال اخیر وجود ثروت‌های طبیعی را فرصتی برای خام فروشی و درآمدزایی دیده و این مسئله عامل عقب‌ماندگی صنایع و از دست رفتن فرصت‌های اشتغال شده است.

اقتصاد وابسته

بر اساس گزارش «آنکتاد» در سال‌های ۲۰۱۴-۲۰۱۵ درجه وابستگی کالایی ایران نسبت به ارزش صادرات مواد خام و اولیه به ارزش صادرات کل کالاها ۷۲ درصد بوده است که جایگاه مطلوبی محسوب نمی‌شود. ایران در حالی به یک اقتصاد تک‌محصولی و تنبل تبدیل ‌شده است که پیش از انقلاب اسلامی صاحب صنایع بزرگ و پیشرفته شده و گوی سبقت را  از بسیاری کشورهای آسیایی ربوده بود.

با قدرت گرفتن جمهوری اسلامی بسیاری از صنایع و تولیدی به دست کمیته‌های انقلاب و بنیاد مستضعفان مصادره شدند و برخی هم به دست دولت افتادند. دولتی شدن صنایع بزرگ و متوسط سبب کاهش شدید بهره‌وری و توقف بسیاری فعالیت‌ها شد. ازآن‌پس فعالیت بسیاری از بنگاه‌های اقتصادیِ بزرگ و کوچک ضررده شدند و میزان خام فروشی واردات کالاهای نهایی به‌طور گسترده‌ای افزایش یافت.

خام فروشی فراتر از نفت

ایران سالانه 2.5 میلیون بشکه نفت خام صادر می‌کند و به گفته حمیدرضا عراقی، معاون وزیر نفت «میزان صادرات گاز ایران روزانه به 42 میلیون مترمکعب می‌رسد.» خام فروشی در اقتصاد ایران به نفت، گاز و پتروشیمی محدود نمی‌شود؛ ایران یکی از صادرکنندگان بزرگ فولاد خام است و تنها در هفت‌ماهه 1396 افزون بر 5 میلیارد و 400 میلیون دلار فولاد خام صادر کرده است؛ درحالی‌که این ماده با ارزش می‌توانست در صنایع پائین‌دستی فرآوری شود و اشتغال ایجاد کند.

خام فروشی حتی به صنایع بالادستی فولاد هم نفوذ یافته و معادن سنگ‌آهن چادرملو، سنگان، چغارت و گل‌گهر از بلای خام فروشی محفوظ نمانده‌اند. سالانه میلیون‌ها تن سنگ‌آهن به قیمتی اندک از این معادن به کشورهای خارجی صادر می‌شود. زدن چوب حراج به ثروتی که می‌تواند در ایران به فولاد تبدیل شود، در آینده‌ای نزدیک صنعت فولاد را ورشکسته و فولادسازان را مجبور واردات سنگ آهنگ خواهد کرد.

جمهوری اسلامی بیش ازآنچه نیاز کشور بوده، سرمایه‌های طبیعی را استخراج کرده و به فروش رسانده است. مسئله قابل‌تأمل برای مردم که صاحب این ثروت‌های طبیعی هستند، این است که عمده درآمدهای حاصل از این حراج چهل‌ساله صرف بلندپروازی‌های منطقه‌ای و فساد سیستماتیک در دستگاه بوروکراسی جمهوری اسلامی شده است و نه برای توسعه ایران.

خیانت بزرگ

در این سال‌ها دولت به بسیاری از کارخانه، صنایع و معادن که وابسته به حکومت هستند یارانه‌های نقدی و غیر نقدی فراوانی پرداخت کرده است تا مواد خام را از زنجیره تولید خارج کنند و با کمترین قیمت‌ها به حراج بین‌المللی بگذارند. فولاد مبارکه اصفهان نمونه بارز این مسئله است؛ این فولادساز حکومتی که سالانه صدها میلیارد تومان یارانه نقدی دریافت می‌کند و از آب، برق و گاز مجانی برخوردار است، فولاد خام را به زیر قیمت جهانی می‌فروشد.

سال جاری اتحادیه اروپا با شکایت انجمن فولادسازان اروپا از دامپینگ یا ارزان‌فروشی شرکت فولاد مبارکه  با خبر شد و برای مجازات این فولادساز، عوارض گمرکی واردات فولاد خام و محصولات فولادی از ایران را افزایش قابل‌توجهی داد. خیانت فولاد مبارکه اصفهان در حالی است که بسیاری از صنایع پائین‌دستی از کمبود فولاد خام و ورق‌های نورد سرد و گرم در تنگنا قرار دارند و این فولادساز حاضر به تأمین نیاز آن‌ها نیست.

خام فروشی در اقتصاد جمهوری اسلامی تبدیل به یک فرهنگ و عادت شده است؛ چراکه سهل‌الوصول‌ترین راه رسیدن به درآمدهای هنگفت است. بی‌توجهی به تشکیل زنجیره‌های تولید و ایجاد ارزش‌افزوده در سال‌های گذشته اکنون به بحران بیکاری تبدیل شده و آرام‌آرام این بلای بزرگ، جان حکومت را می‌گیرد.

مقاله

شبکه های اجتماعی

بایگانی


Top