آخرین اخبار
سخنگوی وزارت خارجه ایران اقدامات عربستان در منطقه را باعث نا امنی و بی ثباتی دانستموگابه 93 ساله با اعلام اینکه قصد کناره گیری از قدرت ندارد با نظامیان در خصوص آینده زیمبابوه مذاکره کردسفیر ایران در بریتانیا از نهایی شدن پرداخت بدهی 450 میلیون پوندی به ایران برای آزادی نازنین زاغری خبر داددر حالی که دولت از اتمام اسکان موقت زلزله زدگان خبر داده است ، ناظران محلی وضعیت سکونت و زندگی را در این مناطق بسیار ضعیف میذانند

رشد طبقه تن‌آسا در جمهوری اسلامی

اقتصاد رانتی ایران در طی چهار دهه گذشته مانند یک ماشین تولید افراد نوکیسه و تن‌پرور عمل کرده است. درآمدهای نفتی و گازی نیز سوخت این ماشین بوده تا هیچ‌گاه از حرکت نایستد.

مجتبی احمدی
A- A A+

مطلب منتشر شده ، بیانگر سیاستهای شبکه بیان نیست و نویسنگان آزادند که نظرات خود را بدون سانسور بیان کنند.

شبکه رسانه ای بیان جهت ایجاد فضای تبادل نظر، از نقطه نظرات انتقادی در خصوص مطالب منتشر شده استقبال میکند.

اقتصاد رانتی ایران در طی چهار دهه گذشته مانند یک ماشین تولید افراد نوکیسه و تن‌پرور عمل کرده است. درآمدهای نفتی و گازی نیز سوخت این ماشین بوده تا هیچ‌گاه از حرکت نایستد. این ماشین در حالی عده زیادی را به داخل «شبکه خودی‌ها» کشانده است که آن‌ها هیچ‌گاه فکرش را هم نمی‌کردند بدون زحمت به چنین رفاه و آسایشی دست یابند؛ اما به لطف استقرار جمهوری اسلامی و سلطه این نظام بر سرنوشت و مال مردم، طبقه‌ای به وجود آمد که بدون کوچک‌ترین اثری در افزایش تولید ناخالص داخلی به ثروت‌های هنگفتی رسیدند. تن‌پرورانی که استفاده از رانت‌های حکومتی و دولتی را حق خود می‌دانند و مانند کَنه به جان و مال مردم چسبیده‌اند، نمایندگان این طبقه هستند. اگر از دیدگاه کارل مارکس طبقه‌های اجتماعی را تفکیک کنیم، این طبقه بر اساس دارایی‌اش در دسته بورژوا و خرده‌بورژواهایی قرار می‌گیرند که مصرف‌گرا و ضد تولید هستند. تن پروران تازه به دوران رسیده در جمهوری اسلامی حاصل وجود رابطه‌ها و نبود ضابطه‌ها هستند که دستاوردهای نامشروع باعث افزایش نفوذشان در محل‌های توزیع رانت شده است.

توریستن وبلن، بنیان‌گذار مکتب نهادگرایی در اقتصاد، با ظرافت خاصی این طبقه تن‌پرور را به تصویر کشیده و در کتاب «طبقه تن‌آسا» برای همه آزادگان و وارستگان جهان افشا کرده است که نمایندگان این طبقه نه با تولید، بلکه با له کردن چرخ‌های تولید توانسته‌اند به درجه بالایی از نوکیسگی دست یابند. حکومت رانتیری ایران نیز با توزیع درآمدهای نفتی در شبکه خودی‌ها، زمینه تولد طبقه‌ای را فراهم کرد که همه نمایندگان آن در فعالیت‌های غیرمولد مشغول هستند. سفته‌بازان بازار ارز، سکه، بورس، سرمایه‌گذاران بانکی و به‌ویژه واردکنندگان کالاهای خارجی در قالب این طبقه قرار می‌گیرند. این‌ها همان کسانی هستند که اقتصاد ایران را دچار بیماری هلندی و رکود کردند. این طبقه تن‌پرور و ضد تولید، به دلیل نوع رفتارهای ناهنجار اقتصادی، باعث حذف طبقه متوسط و خلق طبقه‌های ضعیف می‌شوند؛ همچنان که در پایان دوره هشت‌ساله محمود احمدی‌نژاد، اثر چندانی از طبقه متوسط در ایران نماند؛ ولی طبقه ضد تولید قدرتمندتر از گذشته شد و به تعداد نمایندگان خود نیز افزود.

http://uupload.ir/files/euly_1590346_661.jpg

بهترین دوران طبقه تن‌آسا در ایران سال‌های 1384 تا 1392 بود. طی این سال‌ها دو دولت بی‌قیدوبند بر سپهر سیاسی ایران حاکم بود که در رأس آن یک رئیس‌جمهور پوپولیست قرار داشت. طی این هشت سال قیمت نفت به بالاترین حد خود رسید؛ به‌گونه‌ای که در این دوره 700 میلیارد دلار حاصل از فروش نفت وارد اقتصاد ایران شد. اما این درآمدها به‌جای اینکه صرف تقویت بنیان‌های صنعت و تولید شود، در شبکه خودی‌ها توزیع شد تا طبقه تن‌پرور به زرق‌وبرق زندگی خود بیفزاید. آمارها گویای این هستند که در دوران محمود احمدی‌نژاد بیش از 511 میلیارد دلار کالاهای خارجی وارد کشور شده است. این رقم معادل نیمی از ارزش کل وارداتی است که در طول عمر جمهوری اسلامی انجام گرفته. در این دوره هشت‌ساله شاهد یک چرخش در نظام اقتصادی ایران هستیم که حاصل آن رفتن عده زیادی به زیر خط فقر و افزایش جمعیت نوکیسگان است. بی‌نظمی‌های اقتصادی در این مدت که نمونه بارز آن چاپ بی‌رویه اسکناس، بریز بپاش‌های دلاری و ایجاد تورم 40 درصدی است، کمک فراوانی به قدرتمندتر شدن تن پروران کرد. دراین‌بین بیشترین نفع را طبقه غیرمولدِ وابسته به حکومت برد که بسیاری از نمایندگان این طبقه با استفاده از رانت واردات، 25 درصد از بازار واردات ایران را به کالاهای مصرفی چینی سپردند.

طبقه تن‌پرور در ایران علاوه بر تبعات منفی اقتصادی، جامعه را نیز تحت تاثیر منفی خود قرار می‌دهد. این طبقه با مصرف‌های تظاهری و بی‌دلیل، استاندارهای جدیدی را در بین دیگر طبقات رواج می‌دهد که سنخیتی با شرایط این طبقات ندارد. برای مثال نمایندگان طبقه تن‌پرور با آمدن هر مدل جدیدی از گوشی موبایل در بازار آن را می‌خرد و در فضای مجازی و حقیقی این رفتار را به‌تدریج به یک ارزش تبدیل می‌کند. دیگر طبقات اجتماعی نیز سعی در تقلید این رفتار می‌کنند؛ اما عدم تقلید این رفتار به دلیل ناتوانی مالی سبب فشار روحی و روانی در فرد می‌شود و درصورتی‌که نتواند از این ارزش واهی پیروی کند، خود را همرنگ جماعت نمی‌یابد و زمینه‌های افسردگی و انزوا در او پدیدار می‌شود. امروزه بسیاری از جوانان ایرانی به پیروی از ارزش‌های تهیِ طبقه تن‌آسا برخاسته‌‌اند که بازارگردی، پاساژگردی، کافه گردی و مصرف تظاهری کالاهایی مانند پوشاک و لوازم الکترونیک در راستای پیروی از ای ارزش‌های خلق شده است. پیروی از این ارزش‌ها به‌مرور در افراد نهادینه می‌شود و به حرکت طبقات اجتماعی جهت می‌دهد. توریستن وبلن به زیبایی این موضوع را در کتاب طبقه تن‌آسا توضیح داده است: «نهاد طبقه تن‌آسا، نه‌فقط ساختار اجتماعی را تحت تاثیر قرار می‌دهد، بلکه بر خصلت فردی اعضای جامعه نیز اثر می‌گذارد. هنگامی‌که گرایش یا اندیشه‌ای به‌صورت یک استاندارد یا هنجار پذیرفته می‌شود، بر خصلت آن دسته از اعضای جامعه که این هنجار را پذیرفته‌اند، بازتاب خواهد داشت.»

مقاله

روشهای قدرتمداری
  نیما حق پور
فرو پاشی امپراطوری انگستان
  دکتر محمود دلخواسته

شبکه های اجتماعی

بایگانی


Top