آخرین اخبار
آغاز سفر اروپایی وزیر خارجه آمریکا: «ایران محور گفت‌وگوها در لندن و پاریس»نمایندگان مجلس هشتم بهمن از زندان اوین بازدید می‌کنندوزیر خارجه فرانسه برای گفت‌وگو در مورد مسائل منطقه و برجام به ایران می‌رود

خواب زمستانی اقتصاد ایران

نزدیک به هفت ماه از امسال یعنی سال 1396 می‌گذرد و اقتصاد ایران همچنان با بن‌بست رکود روبرو است؛ گویی که در بر همان پاشنه گذشته می‌گردد.

3 ماه قبل
مجتبی احمدی
A- A A+

مطلب منتشر شده ، بیانگر سیاستهای شبکه بیان نیست و نویسنگان آزادند که نظرات خود را بدون سانسور بیان کنند.

شبکه رسانه ای بیان جهت ایجاد فضای تبادل نظر، از نقطه نظرات انتقادی در خصوص مطالب منتشر شده استقبال میکند.

نزدیک به هفت ماه از امسال یعنی سال 1396 می‌گذرد و اقتصاد ایران همچنان با بن‌بست رکود روبرو است؛ گویی که در بر همان پاشنه گذشته می‌گردد. بسیاری فعالان اقتصادی و سرمایه‌گذاران دست نگاه داشته‌اند و ریسک‌های اقتصادی را به جان نمی‌خرند. پیش‌ازاین، عده‌ای از کارشناسان اقتصادی بر این باور بودند که فعالان بازار و بخش خصوصی منتظر انتخابات ریاست جمهوری هستند تا پس از برگزاری آن، جهت‌گیری اقتصاد ایران به‌ویژه بازارها مشخص شود. آن‌ها پیش‌بینی می‌کردند که پس ‌از این انتخابات اقتصاد ایران جانی تازه می‌گیرد و میزان سرمایه‌گذاری‌های داخلی افزایش پیدا می‌کند؛ اما نه‌تنها این پیش‌بینی محقق نشد، بلکه اکنون بازارها به خواب عمیق‌تری رفته‌اند و بسیاری از فعالان بخش خصوصی از این اوضاع رخوت‌انگیز اقتصادی کاملاً ناراضی هستند.

وعدهای توخالی

سال گذشته رئیس‌جمهور و بسیاری از مسئولان اقتصادی جمهوری اسلامی وعده داده بودند اقتصاد ایران در سال 1396 رونق می‌گیرد. آن‌ها حتی با همین وعده برخی سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی را تشویق به سرمایه‌گذاری کردند. اما هیچ اقدامی که در عمل سبب تغییر مثبت شود، از سوی دولتمردان دیده نشد. نکته عجیبی که دراین‌بین به چشم می‌خورد رشد اقتصادی هفت‌درصدی در آمارهاست که هیچ‌گاه مردم آن را در زندگی و کسب‌وکار خود لمس نکرده‌اند. مرکز آمار و بانک مرکزی ایران مدعی رشد مثبت اقتصادی هستند؛ اما سؤال مشترکی که بین مردم و فعالان بخش خصوصی وجود دارد، این است که چطور می‌شود یک اقتصاد به مرز رشد 7 درصدی برسد و رکود همچنان پابرجا باشد. بحران ورشکستگی کارخانه‌هایی چون آذرآب، هپکو، پلی اکریل اصفهان، بلبرینگ سازی تبریز، پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس و صدها بنگاه اقتصادی دیگر می‌تواند منطق محکمی برای این سؤال مهم باشد.

حرکت لاک‌پشتی اقتصاد ایران

اکنون همه بر عدم موفقیت دولت روحانی در خروج از رکود اقتصادی آگاه هستند و حتی بسیاری از آنان که به او دوباره رأی دادند شرایط کنونی را غیرقابل‌قبول می‌دانند. علینقی مشایخی، مؤسس دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه شریف در رابطه با رکود اقتصادی ایران می‌گوید: «دولت یازدهم در خروج از رکود به‌اندازه کافی موفق نبود. سیل عظیم بیکاران در حال ورود به بازار هستند و دولت نتوانسته این سیل را مهار کند و به سمت شغل سوق دهد. بنابراین برای مسئله خروج از رکود باید روی ترکیبی از این شاخص‌ها بحث کنیم. رکود از اقتصاد ما کامل نرفته است.» این اقتصاددان نیز امید چندانی به خروج کشور از رکود ندارد: «درمجموع می‌توانیم بگوییم که حرکت اقتصادی شروع شده است ولی در آن حدی که بتواند کشور را با شتاب از رکود خارج کند، نیست.» گفته‌های این اقتصاددان معطوف به حرکت کند اقتصاد ایران در مقایسه با وعده‌هایی است که حسن روحانی بارها از پشت تریبون‌ها و رسانه‌ها داده بود. این حرکت لاک‌پشتی قطعاً پاسخگوی جمعیت بیکار و میلیون کارگر که با خطر از دست دادن شغلشان روبرو هستند، نخواهد بود.

ناکامی طرح‌های خروج از رکود

دولت روحانی تاکنون هزار و یک راه را برای بازگرداندن رونق به اقتصاد ایران آزموده است که می‌توان گفت تقریباً همه این راه‌ها به شکست منتهی شده است. تیم اقتصادی دولت در ابتدا سراغ صنایع و تولیدی‌ها رفت و با تزریق هزاران میلیارد تومان در قالب تسهیلات نقدی، سعی کرد این بنگاه‌ها را از ورشکستگی نجات دهد. البته پشت این اقدام دولت، هدف دیگری هم قرار داشت و آن هدف، ایجاد اشتغال برای جوانان بود؛ اما این تلاش‌ها تاکنون باعث کاهش نرخ بیکاری نشده است. توزیع کارت‌های اعتباری خرید نیز یکی دیگر از ترفندهای دولت برای رونق اقتصاد بود که سمت تقاضا را هدف قرار گرفت. این طرح نیز پس از مدتی با شکست مواجه شد و مسکوت ماند. به‌موازات این طرح‌ها، در چهار سال گذشته دولت تلاش گسترده‌ای برای جذب سرمایه خارجی داشته است تا شاید از این طریق اقتصاد ایران دوباره پویا شود؛ اما طبق آمارها میزان کل سرمایه‌هایی که از سال 1392 تاکنون جذب ‌شده 10 میلیارد و 577 میلیون دلار برآورد شده است. این میزان جذب سرمایه خارجی در مقایسه با دولت دهم (دولت محمود احمدی‌نژاد) افت فاحشی داشته است؛ بنابر آمارهای جمهوری اسلامی میزان جذب سرمایه قطعی در دولت دهم ۱۵ میلیارد و ۵۷۱ میلیون دلار بوده است. بنابراین دولت روحانی در این عرصه نیز با ناکامی بزرگی روبرو شده است.

اثر منفی کاهش سود سپرده‌های بانکی

پس‌ازاینکه بسیاری از طرح‌های خروج از رکود در دولت یازدهم با شکست مواجه شد، بالاخره دولت دوازدهم برخلاف میل باطنی‌اش تصمیم گرفت سود سپرده‌های بانکی را کاهش دهد. دولت هدف از این اقدام را تحریک تقاضا و انتقال سرمایه‌ها به بخش تولید عنوان کرد. اینک پس از گذشت بیش از یک ماه از کاهش سود سپرده‌های بانکی نه‌تنها نظام تقاضا با تغییر مثبتی روبرو نشده، بلکه سفته‌بازی در بازار ارز و سکه پس از چند سال جان گرفته است. حباب قیمتی در بازار ارزهای خارجی به‌ویژه در روزهای اخیر پیامد کاهش سود بانکی است. به‌بیان‌دیگر، کاهش سود سپرده‌های بانکی زمینه افزایش فعالیت‌های غیرمولد را در اقتصاد ایران فراهم کرده است و حجم فراوانی از نقدینگی در سفته‌بازی به کار گرفته می‌شود. هرچند تاریخ نشان می‌دهد جمهوری اسلامی اقتصادی مبتنی بر سفته‌بازی و واسطه‌گری داشته و دارد، افزایش این نوع فعالیت اقتصادی می‌تواند به فضای رکود دامن بزند.

سایه سیاست بر سر اقتصاد ایران

به نظر می‌رسد اقتصاد ایران در اسارت رکودی دولایه‌ای قرار دارد. تصمیم‌های اشتباه و موانع داخلی از یک طرف و فشارهای بین‌المللی به‌ویژه از سوی آمریکا از طرف دیگر باعث شده است بازگرداندن رونق به اقتصاد ایران دور از ذهن باشد. قدرت خرید بسیاری از ایرانیان در سال‌های اخیر به دلیل تصمیم‌های اشتباه و سیاست‌های پولی و مالی نامناسب به شکل قابل‌توجهی کاهش ‌یافته و نظام تقاضا با بحران مواجه شده است. از سوی دیگر در عرصه سیاست نیز مسئولان جمهوری اسلامی جهت‌گیری اشتباهی در منطقه و سطح جهان داشته و دارند. ازآنجاکه این مسئله تاثیر به سزایی در اقتصاد ایران دارد، بی‌اعتمادی و نااطمینانی در بخش خصوصی اقتصاد ایران را به همراه داشته است. به‌بیان‌دیگر در طی یک دهه اخیر تصمیم‌های نادرست حکومت ایران در عرصه سیاست داخلی و خارجی به‌قدری ثبات اقتصادی را بر هم زده است که اکنون فعالان اقتصادی جرئت سرمایه‌گذاری در بخش‌های مختلف را ندارند. با این تفسیر باید گفت جمهوری اسلامی برای رونق بخشیدن به اقتصاد ایران، بیش از هر چیز باید در رویکردهای سیاسی خود تجدیدنظر کند و ریسک فعالیت‌های اقتصادی را کاهش دهد. تا زمانی که همه توجهات منفی معطوف به ایران است، اقتصاد روی رونق واقعی را نخواهد دید. علاوه بر این در هفت ماه گذشته به دلیل جهت‌گیری منفی دولت جدید آمریکا نسبت به ایران، بسیاری از بانک‌ها و شرکت‌های خارجی، ایران را در لیست سیاه خود قرار داده‌اند و برای پیشگیری از مجازات‌های احتمالی از سوی دونالد ترامپ، ترجیح می‌دهند با ایران همکاری و مراوده اقتصادی نداشته باشند. این مسئله علاوه بر اینکه باعث منفی شدن تراز تجاری ایران در شش ماه گذشته شده است، روند رونق اقتصاد ایران را کندتر می‌کند.

مقاله

شبکه های اجتماعی

بایگانی


Top