آخرین اخبار

روستاهای خالی، شهرهای بی در و پیکر

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و مدیریت توسعه شهری سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور از سکونت سه میلیون و 300 هزار نفر در روستاهای واقع در حریم مراکز استان‌ها خبر داده و گفته «رشد جمعیت در روستاهای واقع در حریم کلانشهرها به 6 درصد رسیده است.»

11 روز قبل
مهدی نخل احمدی
A- A A+

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و مدیریت توسعه شهری سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور از سکونت سه میلیون و 300 هزار نفر در روستاهای واقع در حریم مراکز استان‌ها خبر داده و گفته «رشد جمعیت در روستاهای واقع در حریم کلانشهرها به 6 درصد رسیده است.»

 چهره روستاها و شهرها روزبه‌روز در حال تغییر است. دیگر نه روستاها روستا هستند و نه شهرها شبیه شهر به نظر می‌رسند. روند مهاجرت از روستاها به شهرها طی چهل سال گذشته به شدت افزایش یافته و انگار برنامه‌ای هم برای کنترل این پدیده وجود ندارد.

آمارها نشان می‌دهند نسبت جمعیت شهرها به روستاها در سال 1335، 70 درصد به 30 درصد بوده است. یعنی از جمعیت 19 میلیونی آن سال پنج میلیون و 700 هزار نفر در روستاها سکونت داشتند و چرخ‌های صنعت کشاورزی را به حرکت درمی‌آوردند.

هم‌اکنون آمارهای رسمی بیانگر این است که از جمعیت 85 میلیونی کشور، فقط 20 میلیون نفر در روستاها باقی ‌مانده‌اند. در حالی که اگر همان روند سال 1335 ادامه می‌یافت، اکنون باید شاهد جمعیت بیش از 50 میلیونی روستانشینان باشیم.

مجید عبدالهی، مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و مدیریت توسعه شهری سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور گفته است از جمعیت 20 میلیونی روستانشین، سه میلیون و 300 هزار نفر «در روستاهای حریم شهرها» ساکن هستند.

این مقام حکومتی اضافه کرده است که افزایش جمعیت در روستاهای حریم شهرها در سال‌های اخیر سرعت گرفته، چراکه مهاجرت به شهرها به صورت پلکانی شده است. به گفته عبدالهی در برخی از شهرها به ویژه کلانشهرها و مراکز استان‌ها قابلیت جذب جمعیت مهاجران به دلیل عدم وجود استطاعت مالی وجود ندارد، ازاین‌رو در گام نخست مهاجران ترجیح می‌دهند، در روستا و حتی شهرهای حاشیه‌ای ساکن و سپس به کلانشهرها منتقل شوند.

دلایل متعددی را می‌توان برای مهاجرت خارج قاعده و بی‌رویه روستائیان به شهرها متصور شد؛ اما در دیدگاه کلان می‌توان گفت جمهوری اسلامی رویکردی اشتباه به موضوع توسعه داشته و روند توسعه نامتوازن را در پیش گرفته است.

به‌عبارت‌دیگر، می‌توان گفت روستاها از نظر کمیت و کیفیت امکانات پا به پای شهرها توسعه نیافتند و به همین دلیل جمعیت روستایی برای یافتن موقعیت‌های بهتر زندگی وارد شهرها شده‌اند. این مسئله علاوه بر اینکه جمعیت روستاها و شهرها را به هم زده، موجب افزایش آسیب‌های اجتماعی و پدیده حاشیه‌نشینی شده است.

جدای از مسئله توسعه نامتوازن در کشور، خشک‌سالی نیز دلیل دیگری بوده که طی یک دهه گذشته شیب مهاجرت از روستاها به شهرها را تندتر کرده است. بیکاری کشاورزان به دلیل کمبود آب، انبوهی از جمعیت را روانه شهرها کرده تا مشاغل را اشغال کنند و سبب افزایش نرخ بیکاری در شهرها و کلانشهرها شوند.

در این میان، حکومت یا برنامه‌ای برای کنترل پدیده مهاجرت از روستاها نداشته یا اگر برنامه‌ای هم طراحی شده، صرفاً برداشت ارز از صندوق توسعه ملی به بهانه ایجاد اشتغال در روستاها بوده است.

سعیدرضا جندقیان، معاون امور دهیاری‌های سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها گفته است «به طور متوسط هرسال 700 هزار نفر از جمعیت روستاها كشور كاسته می‌شود.» به باور کارشناسان امور شهری این پدیده در ابعاد کنونی اگر ادامه یابد، چالش‌های جدی اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و حتی امنیتی در پی خواهد داشت.

برخی معتقدند انقلاب 1357 ایران ریشه در مهاجرت چند میلیون روستایی به شهرها داشت. آن‌ها می‌گویند افزایش درآمدهای نفتی و عدم توسعه و توجه به روستاها، زمینه‌هایی را فراهم کرد که روستانشینان به جمعیت شهرنشین تبدیل شدند و در نتیجه، به دلیل عدم پذیرش فرهنگ مدرن شهری، دست به انقلاب زدند.

مقاله

شبکه های اجتماعی

بایگانی


Top