آخرین اخبار

خط فقر یا مرز گرسنگی؟

بر اساس جدیدترین مطالعه اقتصاددانان مستقل، حدود 12.3 درصد از کل خانوارهای ایرانی فقیر محسوب می‌شوند که در این میان 10.6 درصد خانوار شهری و 17.3 درصد از خانوارهای روستایی هستند.

2 سال پیش
رضوان رضائی
A- A A+

مطلب منتشر شده ، بیانگر سیاستهای شبکه بیان نیست و نویسنگان آزادند که نظرات خود را بدون سانسور بیان کنند.

شبکه رسانه ای بیان جهت ایجاد فضای تبادل نظر، از نقطه نظرات انتقادی در خصوص مطالب منتشر شده استقبال میکند.

تعریف خط فقر

در تعریف کلی خط فقر، هزینه برخورداری حداقل کالری و کف هزینه پوشاک و سرپناه مورد محاسبه قرار می گیرد. البته همین تعریف کلی با فرمول­ های مختلف و دامنه­ های گوناگون قابل تعبیر و محاسبه است اما خط فقر در نگاه کلی نشان دهنده درآمدیاست که افراد می­ توانند حداقل معاش خود را تأمین کنند. البته در کنار این تعریف بحث خط فقر مطلق هم وجود دارد که برای حداقل لازم جهت زنده ماندن محاسبه می­ شود.

در تعریف جهانی، کسانی که روزانه کمتر از یک دلار درآمد داشته باشند مشمول این خط می­ شوند که این رقم توسط بانک جهانی، از سال 2005 به یک دلار و 25 سنت افزایش یافته است.

نکته جالب این است که طی سال‌های اخیر این شاخص از سوی مراجع رسمی در ایران اعلام نشده است. کارشناسان بازار کار می‌گویند نگرانی دولت‌ ها از بیان این خط این است که برخی مقایسه‌ها در جامعه صورت گیرد.  تنها کارشناسان مستقل طی چند ساله اخیر ارقامی را بر اساس مطالعات خود محاسبه و اعلام کرده اند.

 

تغییرات خط فقر در ایران

بر اساس گزارش بانک جهانی، در سال 57 حدود 40 درصد از خانوارهای ایرانی زیر خط فقر قرار داشتند. در سال 76 و با پایان دولت سازندگی، فقر مطلق به 19.8 درصد کاهش یافت. پس از پایان دولت اصلاحات در سال 84، فقر مطلق به 10.5 درصد رسید و پس از آن آمار فقر مطلق یا انجام نگرفت یا توسط دولت اعلام نشد.

در سال ۹۲، شاخص‌های فقر مجددا مورد مطالعه قرار گرفتند. در این سال ها، با استفاده از هزینه‌های خانوار در این دوره خط فقر تعیین شد. بر اساس آمار هزینه خانوارها، طی سال­ های 91 و 92، حدود 33 درصد از خانوارهای شهری و 40 درصد از خانوار‌های روستایی زیر خط فقر بوده‌اند. فقر مطلق در دولت نهم و دهم کاملا افزایش پیدا کرد و روستاها دوباره به وضعیت قبل از انقلاب برگشتند.

 

جدیدترین مطالعه

تازه­ ترین خط فقر اعلام شده در گزارش «مجید عینیان» و «داوود سوری» آمده است که از اقتصاددانان حوزه رفاه اجتماعی به شمار می‌روند. بر اساس این مطالعه حدود 12.3 درصد از کل خانوارهای ایرانی فقیر محسوب می‌شوند که در این میان 10.6درصد خانوار شهری و 17.3درصد از خانوارهای روستایی هستند.

مطالعات صورت گرفته از سوی این اقتصاددانان نشان می‌دهد از بین 975 رقمی که برای خط فقر اعلام شده، رقم 270 هزار تومان به ازای هر نفر در شهرها و 170 هزار تومان به ازای هر نفر در روستاها به عنوان «خط سرانه میانه فقر» مورد محاسبه قرار گرفته است.

 

سیاست های حمایتی دولت

البته دولت ها هم طی سالیان گذشته سیاست­ های نقدی و غیرنقدی متعددی را در جهت کاهش فقر مورد توجه قرار داده اند اما این سیاست ها در عمل یا از کارایی لازم برخوردار نبوده اند و یا با انحراف از هدف مواجه شده اند. به عنوان مثال وزارت کار، رفاه و تامین اجتماعی در بودجه ٩٧ درآمد زیر 700 هزار تومان در ماه را مبنای خط فقر و اتخاذ سیاست حمایتی قرار داده اما شناسایی این افراد همواره یکی از مشکلات پیش­ روی دولت بوده است. یارانه نقدی هم به عنوان یک سیاست حمایتی که از سال 89 اجرایی شد، به دلیل عدم شناسایی افراد مشمول کارایی خود را از دست داده و تنها به بار مالی دولت افزوده است. 

 

از دیگر سو «حسین راغفر» اقتصاددان و پژوهشگر حوزه فقر، با انتقاد به رقم اعلام شده از سوی وزارت رفاه به عنوان خط فقر، رقم 700 هزار تومان را مبنای «خط فقر مطلق» یا «مرز گرسنگی» می­ داند که با آن شاید بتوان غذاهای حداقل کالری یک نفر در ماه (و نه یک خانواده) را تامین کرد. این در حالی است که حداقل دستمزد در سال جاری معادل 930 هزار تومان در ماه بوده است؛ یعنی کمی بیشتر از مرز گرسنگی!

مقاله

شبکه های اجتماعی

بایگانی


Top