آخرین اخبار

دلایل ناکامی عرضه نفت خام در بورس انرژی

هشتمین مرحله عرضه نفت خام در بورس انرژی ایران با حجم یک میلیون بشکه و به قیمت پایه 63 دلار و 36 سنت با شکست مواجه و به دلیل ریسک بالای معامله، خریداری برای این کالای استراتژیک پیدا نشد.

7 ماه قبل
بیان
A- A A+

هشتمین مرحله عرضه نفت خام در بورس انرژی ایران با حجم یک میلیون بشکه و به قیمت پایه 63 دلار و 36 سنت با شکست مواجه و به دلیل ریسک بالای معامله، خریداری برای این کالای استراتژیک پیدا نشد.

به گزارش «شبکه رسانه‌ای بیان» شهریور سال گذشته شورای هماهنگی سران قوای جمهوری اسلامی به منظور «استفاده از ظرفیت بخش خصوصی» برای «دور زدن تحریم‌ها»، وزارت نفت را موظف به اجرای طرح عرضه نفت خام در بورس انرژی کرد؛ اما به باور بسیاری از تحلیلگران این طرح از پیش شکست‌خورده بود. بااین‌حال، برخی کارشناسان حکومتی با ابراز خوشحالی از این موضوع، عرضه نفت خام در بورس را «راهی برای گریز از تحریم‌ها» خواندند.

با وجود اینکه طی دستور سران سه قوه‌ی رژیم ایران عرضه نفت در بورس باید بر اساس قیمت رقابتی باشد، هیچ جذابیتی در قیمت‌ها دیده نمی‌شود و به همین دلیل بخش خصوصی تمایلی به خرید این کالا نشان نمی‌دهد. شرکت‌های فعال در حوزه انرژی می‌گویند تخفیف‌های ناچیز وزارت نفت به‌هیچ‌وجه نمی‌تواند ریسک‌های خریداران را در بازاری که هرلحظه در نوسان است، پوشش دهد.

قیمت‌های بی‌جاذبه و دیگر چالش‌هایی که بر سر راه خریداران نفت از بورس انرژی قرار دارد، موجب ناکامی نقشه رژیم ایران برای دور زدن تحریم‌های نفتی شده است. شرکت ملی نفت ایران که زیرمجموعه وزارت نفت محسوب می‌شود، از ششم آبان 1397 تا بیستم فروردین امسال هشت مرحله اقدام به عرضه محموله‌های نفت در بورس کرده است که غالباً بدون خریدار مانده‌اند.

حجم نخستین عرضه نفت در بورس یک ‌میلیون بشکه در قالب محموله‌هایی 35 هزار بشکه‌ای بود که نهایتاً هشت محموله (280 هزار بشکه) به فروش رسید. در مرحله دوم نیز 700 هزار بشکه نفت خام در بورس انرژی عرضه شد که همه آن‌ها بیستم آبان 97 به فروش رسید (خریدار نامعلوم!)؛ اما مراحل سوم و چهارم که هر دو عرضه یک میلیون بشکه‌ای بودند، بدون مشتری پایان یافت.

پنجمین مرحله عرضه نفت خام در بورس انرژی با عرضه یک میلیون بشکه، 29 بهمن و با قیمت 56 دلار و 81 سنت به ازای هر بشکه برگزار و در پایان، فقط یک محموله 35 هزار بشکه‌ای با قیمت 52 دلار و 25 سنت برای هر بشکه معامله شد. مراحل ششم و هفتم عرضه نفت خام در 13 و 27 اسفند نیز بدون هیچ معامله‌ای پایان یافت تا به رژیم ایران ثابت شود بورس انرژی نمی‌تواند ابزاری کارآمد برای دور زدن تحریم‌ها باشد.

اما بیستم فروردین نیز شرکت ملی نفت ایران اقدام به عرضه یک ‌میلیون بشکه نفت دیگر در بورس انرژی کرد تا برای نخستین بار در سال 98 تمایل خریداران را برای خرید نفت خام ایران محک بزند. قیمت هر بشکه در این مرحله، 63 دلار 36 سنت تعیین شد؛ اما به نظر می‌رسد این قیمت نیز خوشایند مشتریان نبود و شاید به همین دلیل این مرحله عرضه هم با ناکامی همراه بود.

شرکت ملی نفت از مرحله سوم عرضه محموله‌های خود در بورس، تصمیم گرفت مهلت 60 روزه تسویه را به 90 روز افزایش و شیوه تسویه را از دلار به ریال تغییر دهد؛ اما این تسهیلات نیز کارساز نبودند.

برای شکست طرح عرضه نفت خام در بورس انرژی می‌توان چند دلیل را مطرح کرد؛ نخست اینکه به دلیل تحریم‌ها، فعالان بخش خصوصی قادر به افتتاح حساب ارزی و نقل و انتقالات مالی نیستند و به همین خاطر نمی‌توانند مبالغ فروش نفت خود را از خریداران بین‌المللی به راحتی دریافت کنند.

همچنین بخش خصوصی (شرکت‌ها یا اشخاص حقیقی) به دلیل فعالیت در ابعاد کوچک، توانایی عرضه پایدار نفت را ندارند و غالباً مورد اعتماد مشتریان قَدَر بین‌المللی نیستند. این در حالی است که خریداران بزرگ در پی قراردادهای پایدار و ایجاد رابطه‌ای مبتنی بر اعتماد متقابل هستند؛ بنابراین، بخش خصوصی ایران که هیچ تجربه‌ای در معاملات کلان نفتی ندارد، چگونه می‌تواند عرضه‌کننده‌ای در حد و اندازه‌های شرکت ملی نفت باشد؟

اگر فرض را هم بر این بگذاریم که همه این موانع قابل هستند، مانع جدی دیگر در مسیر بخش خصوصی این است که اساساً «صادرات نفت ایران» از سوی وزارت خزانه‌داری آمریکا تحریم شده است و نه وزارت نفت؛ بنابراین، خرید نفتِ تولید ایران به جز برای هشت کشور معاف شده، مطلقاً ممنوع است.

همه این مشکلات در کنار چالش‌هایی که شرکت‌ها برای خرید نفت از بورس انرژی ‌دارند، نهایتاً موضوع خرید این کالای استراتژیک را فاقد هرگونه جذابیت کرده است. در نتیجه می‌توان گفت معاملات نفت خام برای بخش خصوصی کشوری که صنعت نفتش از قرارداد معروف «دارسی» تا کنون تحت کنترل حکومت بوده، پرریسک است و صرف نمی‌کند، کما اینکه در دولت‌های محمود احمدی‌نژاد نیز این مسئله ثابت شد. اما شکست تازه وزارت نفت در بورس انرژی پیام روشنی به سران رژیم ایران است: تحریم‌های نفتی جدی هستند و گریز از آن تقریباً ناممکن!

مقاله

شبکه های اجتماعی

بایگانی


Top